|
De weergave van een grammofoonplaat staat of valt met de afstelling van de toonarm.
Doordat de kennis soms ontbreekt komt het voor dat draaitafels worden gebruikt die nooit
behoorlijk zijn afgeregeld. Voor zowel de levensduur van naald en plaat en de
weergavekwaliteit moet op zaken worden gelet als dwarsdruk-compensatie,
fouthoek, armhoogte en lagerspeling. Allereerst moet de draaitafel
als geheel goed zijn opgesteld met behulp van een waterpas en na afregeling niet meer
worden verplaatst!
Fouthoek:
De fouthoek kan worden ingesteld door het element naar voren of naar achteren te monteren.
De bedoeling is om de fouthoek over de hele plaat zo klein mogelijk te houden, en om dat te
bereiken is deze op circa tweederde van de plaat 0º.
Deze afstelling vereist wat meetkundig inzicht. Bij universele
toonarmen is het draaipunt te verschuiven zoals bij de bekende SME arm. Hierbij verandert
het draaipunt van de toonarm t.o.v. de plateau as. Des te langer de arm is,
hoe kleiner uiteraard de fouthoek. Bij sommige armen en draaitafels worden mallen meegeleverd
om de fouthoek nauwkeurig in te kunnen stellen.
Armhoogte:
Meestal is deze in te stellen door bij het draaipunt een boutje los te draaien, de arm dan
omhoog of omlaag te schuiven en dan het boutje weer vast te zetten. De arm moet geheel horizontaal
zijn als de naald op de plaat ligt.
Naaldkracht:
Bij het element horen specificaties en daar staat de aanbevolen naaldkracht bij.
Meestal wordt het afstellen gedaan met twee gewichten, een contragewicht en een afstel
gewicht met schaalverdeling. Daarbij moet eerst moeten het schaal gewicht op 0 zetten waarna
met het contragewicht de arm in balans moet worden gebracht (naaldkracht = 0, waarbij de arm
precies recht hangt). Dan is het nulpunt
ingesteld. Met het afstelgewicht en de schaalverdeling kan de naaldkracht dan nauwkeurig worden
ingesteld op de aanbevolen waarde. Er zijn nog wat varianten
waarbij met een draai wieltje wordt gewerkt of met een schaal verdeling op het contragewicht
zoals bij Technics en Marantz. Bij dit type is een schijf met een schaalverdeling gekoppeld aan
het contragewicht. Hierbij moet de arm eerst in balans worden gebracht door het contragewicht in
te stellen. Daarna moet voorzichtig de schijf met de schaalverdeling worden verdraaid tot deze op nul
staat (het contragewicht staat hierbij stil) en daarna kan het contragewicht worden ingesteld
op de juiste naaldkracht. Het is overigens niet altijd verstandig om de naaldkracht erg laag in
te stellen. De aftastvervorming neemt snel toe onder de aanbevolen naaldkracht, en dan is de
plaatslijtage ook hoog! Tevens kan experimenteren op dit punt nuttig zijn.
Dwarsdruk-compensatie:
Deze moet altijd op dezelfde waarde worden afgesteld als de naaldkracht. Soms zijn het knopjes vlak
bij het draaipunt van de toonarm die via een veer werken, maar gebruikelijker is een gewichtje dat
via een draadje omhoog wordt getrokken zoals bij Lenco/Thorens en SME. De gleufjes in het stangetje
aan de arm dienen voor het instellen van de mate van dwarsdruk compensatie, meestal 0.5 of 0.25g/streepje.
Een variant hierop is een hefboom waarop een gewichtje verschoven kan worden. Ook hierop staan
merkstreepjes.
Lagerspeling:
Bij sommige armen kan er nog lagerspeling worden afgesteld, het spreekt voor zich dat de arm spelingvrij
moet zijn en soepel moet bewegen. Dit is meestal bij puntlagers en niet bij mes- of glijlagers. Bij
bijvoorbeeld de oude Thorens armen kan een afdekkapje boven het draaipunt van de arm worden losgenomen,
waarna de schroef kan worden aangedraaid om de lagering 'dicht' te draaien. Deze kan zonder problemen
zo worden ingesteld dat er geen sprake meer is van voelbare lagerspeling. Strakker mag deze natuurlijk niet
worden aangedraaid.
Bij de oude SME3009 kun je ook nog de afstand van schaalgeweicht tot het draaipunt instellen,
dit heeft tot doel om het gewicht van het element te compenseren waarmee de druk op de beide
meslagers gelijk komt te staan, dit omdat het een J arm is! bij andere armen heeft men dit
opgevangen door de lagers schuin te plaatsten of door een S vorm aan te brengen zoals de nieuwere SME arm.
Hieronder een voorbeeld van de afregelpunten bij een SME arm:
Vinylzone
De Grammofoonplaat
De platenspeler
Elementen
Onderhoud
RIAA voorversterkers
|