ONDERDELEN

 
 

Overzicht condensator typen

 

Papier in Olie condensatoren van Jensen en Ultratone

Papier in Olie

Papier in olie 'pio' condensatoren behoren tot de oudste condesnsatortypen en bestaan uit een metaal folie met papier als diëelectricum en olie vulling. Een praktisch nadeel is dat deze condensatoren weinig capaciteit hebben in verhouding tot de afmetingen, maar is dit de meest geprezen condensator in de audio wereld vanwege goede klankeigenschappen. De opkomst van kunstof folie condensatoren heeft de pio verdreven wegens de kleinere afmetingen en de lekstroomproblemen van de toenmalige typen. Desondanks worden er nog steeds papierolietypen gemaakt, zij het voor bijzondere prijzen. Het Deense merk JENSEN maakt onder andere fraaie exemplaren met koperfolie of zilverfolie en zilver aansluitdraden. Een ander voorbeeld is het merk ULTRATONE. Deze condensatoren zijn erg duur maar ook heel mooi en zijn bij veel liefhebbers de eerste keus in een (buizen) audio versterker, vooral als koppelcondensator.

In de tijd dat kunststof folie condensatoren nog niet bestonden waren papier in olie condensatoren algemeen. Dat betekent dat er nog heel wat te vinden is in de dumphandel, of dat er nog rest partijen zijn, waar vaak hele goede exemplaren te vinden zijn voor een fractie van de nieuwprijs.

 

SCR MKP condensator

Veel gebruikte C's in de sterkstroom techniek maar ook populair in buizenversterkers

Polypropyleen (MKP)

Deze condensator is een folie condensator met polypropyleen als diëelectricum, in de betere audio en High end wordt deze vaak toegepast als koppelcondensator en in luidspreker scheidingsfilters. MKP's zijn verkrijgbaar in waardes tot 100uF en in spanningen tot zelfs 800V. Daarom zijn deze condensatoren ook geschikt als voedingscondensator in buizen versterkers hetgeen een belangrijke klank verbetering kan opleveren t.o.v. Elco's. MKP condensatoren zijn verkrijgbaar in verschillende maten en soorten: SOLEN Chateaurroux (SCR) behoren tot de top en worden wel beschouwd als de grand cru onder de condensatoren! Nog een stap hoger zijn tinfolie typen van SCR, vooral als koppel C of in de hoog sectie van een scheidingsfilter leveren deze condenstoren klankverbetering op. Het laatste type is slechts in vrij lage waarden verkrijgbaar (tot ca. 10uF).

Voor kleine waarden, ten behoeve van filter- of correctienetwerkjes, is er nog de 460 serie van BC components (voorm. philips). Dit zijn MKP's met een tolerantie van 1% waardoor ze zeer geschikt zijn voor RIAA correctienetwerken, zijn uitgevoerd met tinfolie en in waarden van 47p tot 68nF te krijgen. Deze typen hebben eveneens een goede stabiliteit, maar hebben voor de hogere waarden (>10nF) geen al te hoge werkspanning - 63V.

Voor hoogsp. voedingen zijn er ook nog motorrun condensatoren, die als zeer audiofiel worden beschouwd(!). Deze zijn in het algemeen verkrijgbaar in waarden van 2 tot 40uF met een werkspanning van 450Vac (dit is ten minste 630V DC). Er bestaan ook oliegevulde exemplaren (MKV) die betere specs hebben, de veel geprezen papier in olie conensatoren.

 

zilver mica condensatoren

Zilver Mica condensatoren

Zilver mica condensatoren staan bekend om hun zeer hoge stabiliteit en nauwkeurigheid, in het algemeen worden deze daarom toegepast in filter- en oscillatorkringen in de hoogfrequent techniek. Deze zijn leverbaar in waardes tot 47nF en 1% tolerantie. Gehoormatig zijn deze C's iets beter dan de eerder genoemde MKP typen. Aan deze condensatoren hangt een flink prijskaartje boven 4700pF; een 47nF van dit type kost al gauw een € 20.-! Zilver mica condensatoren zijn vooral geschikt voor filter- en RIAA correctienetwerken.

 

BHC Aerovox ELCO's

Black Gate condensatoren, zeer prijzig maar door de audiofiele wereld zeer hoog aangeschreven

Electrolytische condensatoren

Electrolytische condensatoren worden algemeen toegepast op plaatsen waar hoge tot zeer hoge capaciteiten nodig zijn. In verhouding tot de afmetingen hebben elco's dan ook zeer grote capaciteiten doordat het diëelectricum wordt gevormd door een aluminiumoxidelaag, verkregen door middel van polarisatie. In audio apparatuur is de toepassing voornamelijk afvlakking en filtering van de voedings spanning(en). In halfgeleiderschakelingen worden altijd elco's toegepast gezien de relatief hoge stromen en lage spanningen.

Ondanks de 'slechte' naam in audiofiele kringen hoeft de gehoormatige kwaliteit als gevolg van de toepassing van elco's niet te lijden. Daar waar dit noodzakelijk is kunnen hoogwaardige typen worden toegepast. Er zijn veel goed verkrijgbare low-ESR* elco's van bijvoorbeeld BC components (Philips), Nippon Chemicon en Panasonic. Deze typen zijn niet erg duur doordat ze breed worden toegepast in schakelende voedingen waar ESR tot verlies van rendement en EMC problemen leidt.

Er zijn typen die hierin de overtreffende trap vormen, waarvan een voorbeeld de afgebeelde Rubycon Black Gate is.

Dan is er nog het 'kristaldiode-effect', van deeltjes van het diëelectricum die zich bij kleine spanningen als kleine halfgeleiderovergangen gedragen en vervorming veroorzaken. Dit probleem speelt wanneer een elco als koppelcondensator voor een audiosignaal wordt gebruikt. Met name Tantalium-elco's schijnen in dit opzicht berucht te zijn. Dit kan op twee manieren worden bestreden, waarvan de eerste het zoveel mogelijk voorkomen van elco's in de signaalweg - ook een ONTkoppelcondensator over een katodeweerstand bevindt zich in het signaalpad! De tweede oplossing is om een hoge gelijkspanning over de elco in te stellen, waardoor dit effect nauwelijks of niet optreedt.

* Equivalent Series Resistance